Migrena to znacznie więcej niż zwykły ból głowy. Jest zaburzeniem neurologicznym przebiegającym z nawracającymi napadami bólu, którym mogą towarzyszyć nudności, wymioty, nadwrażliwość na światło i dźwięki, a u części osób również aura migrenowa. Napad może na kilka godzin, a czasem nawet dni, znacząco utrudnić codzienne funkcjonowanie.
Nie każdy silny ból głowy oznacza jednak migrenę. Szczególnie ważne jest rozpoznanie sytuacji, w których ból pojawia się nagle, ma nietypowy charakter lub występują razem z nim objawy neurologiczne wymagające pilnej diagnostyki.
W tym artykule wyjaśniamy, jakie są typowe objawy migreny, czym różni się migrena z aurą od migreny bez aury, jak wygląda leczenie migreny i kiedy z bólem głowy nie należy czekać na zwykłą konsultację lekarską.
Wybierz rodzaj konsultacji
Najlepiej pasująca opcja jest już ustawiona. Możesz ją zmienić.
PolecaneChcę omówić objawyLekarz zbierze wywiad i dobierze dalsze postępowanie.
Co to jest migrena?
Migrena należy do pierwotnych bólów głowy. Oznacza to, że sam ból głowy jest elementem choroby, a nie wyłącznie objawem innego schorzenia.
Napady migreny mają charakter nawrotowy. U jednej osoby mogą występować sporadycznie, a u innej pojawiać się wielokrotnie w ciągu miesiąca.
Według klasyfikacji International Classification of Headache Disorders typowy napad migreny bez aury, jeśli nie zostanie skutecznie leczony, może trwać od 4 do 72 godzin. Charakterystyczne są m.in. umiarkowane lub silne nasilenie bólu, pulsujący charakter oraz pogorszenie podczas zwykłej aktywności fizycznej.
Migrena może występować:
- bez aury,
- z aurą,
- w postaci epizodycznej,
- w postaci przewlekłej.
Jedna osoba może doświadczać zarówno napadów migreny z aurą, jak i bez aury.
Więcej o różnicach między poszczególnymi postaciami przeczytasz w artykułach „Migrena z aurą – objawy, leczenie i kiedy aura powinna niepokoić?” oraz „Migrena bez aury – objawy, rozpoznanie i leczenie”.
Jakie są objawy migreny?
Najbardziej charakterystycznym objawem migreny jest ból głowy, ale sam ból nie wystarcza do rozpoznania choroby.
Typowy ból migrenowy może być:
- umiarkowany lub bardzo silny,
- pulsujący,
- zlokalizowany po jednej stronie głowy, chociaż nie jest to regułą,
- nasilany przez ruch i zwykłą aktywność,
- na tyle dokuczliwy, że utrudnia pracę, naukę lub wykonywanie codziennych czynności.
Do bólu mogą dołączyć:
- nudności,
- wymioty,
- nadwrażliwość na światło,
- nadwrażliwość na dźwięki,
- potrzeba odpoczynku w spokojnym i zaciemnionym miejscu.
WHO opisuje migrenę jako chorobę przebiegającą z nawracającymi napadami, którym często towarzyszą nudności, wymioty oraz nadwrażliwość na światło i dźwięki.
Jeżeli podczas napadów szczególnym problemem są dolegliwości żołądkowe, zobacz także „Nudności i wymioty przy migrenie – dlaczego się pojawiają i co można zrobić?”.
Migrena bez aury
Migrena bez aury jest postacią, w której przed bólem nie występują typowe przemijające objawy neurologiczne charakterystyczne dla aury.
Według ICHD-3 w ocenie migreny bez aury bierze się pod uwagę między innymi czas trwania napadu, charakter bólu oraz występowanie nudności, wymiotów albo nadwrażliwości na światło i dźwięki.
Nie oznacza to jednak, że każdy jednostronny czy pulsujący ból głowy jest migreną.
Pierwszy w życiu bardzo silny ból głowy lub ból wyraźnie różniący się od wcześniejszych epizodów wymaga szczególnej ostrożności.
Migrena z aurą – co to znaczy?
U części pacjentów napad migreny poprzedza lub współtowarzyszy mu aura migrenowa.
Typowa aura może obejmować całkowicie odwracalne objawy:
- wzrokowe,
- czuciowe,
- związane z mową lub językiem.
Mogą to być na przykład błyski, zygzaki lub inne zaburzenia widzenia, mrowienie albo przemijające trudności z mówieniem.
Według kryteriów ICHD-3 poszczególne typowe objawy aury rozwijają się zwykle stopniowo i trwają około 5–60 minut.
To rozróżnienie jest bardzo ważne.
Nagłe zaburzenie mowy, nagły niedowład, utrata przytomności albo nagła utrata wzroku nie powinny być automatycznie uznawane za „kolejną aurę migrenową”.
Szczególnie jeśli objawy pojawiły się pierwszy raz, są inne niż zazwyczaj lub zaczęły się nagle, konieczna może być pilna diagnostyka.
Więcej: „Aura migrenowa czy udar? Jak odróżnić typową aurę od objawów alarmowych?”
Migrena a silny ból głowy – czy każdy mocny ból oznacza migrenę?
Nie.
Ból głowy może mieć wiele przyczyn. Sam fakt, że jest bardzo silny, nie oznacza jeszcze migreny.
Znaczenie mają między innymi:
- sposób rozpoczęcia bólu,
- czas jego trwania,
- wcześniejsze podobne epizody,
- objawy towarzyszące,
- wiek pacjenta,
- choroby współistniejące,
- przyjmowane leki,
- uraz głowy,
- ciąża,
- obecność gorączki lub objawów neurologicznych.
Dlatego zupełnie nowy, nietypowy lub gwałtowny silny ból głowy powinien być oceniany inaczej niż kolejny napad u osoby z wcześniej rozpoznaną migreną o niezmienionym przebiegu.
Zobacz również: „Silny ból głowy – czy to migrena? Jak rozpoznać niepokojące objawy?”
Kiedy ból głowy może być niebezpieczny?
To jedna z najważniejszych części diagnostyki bólu głowy.
Pilnej pomocy medycznej może wymagać między innymi:
- nagły, wyjątkowo silny ból głowy,
- nagłe zaburzenie mowy,
- nagłe zaburzenia pamięci lub świadomości,
- drgawki,
- nagła utrata lub istotne zaburzenie widzenia,
- nagłe osłabienie albo zaburzenia czucia,
- silny ból głowy po urazie,
- ból przebiegający z wysoką gorączką i sztywnością karku,
- nietypowe lub nowe objawy neurologiczne.
Takie objawy mogą wskazywać na stan wymagający szybkiej diagnostyki i nie powinny być traktowane jak typowy napad migreny tylko dlatego, że pacjent wcześniej chorował na migrenę.
W przypadku objawów alarmowych konsultacja online dotycząca standardowej kontynuacji leczenia migreny nie zastępuje pilnej pomocy medycznej.
Przeczytaj koniecznie: „Kiedy ból głowy jest niebezpieczny? Objawy alarmowe, których nie wolno ignorować”.
Co może wywoływać napad migreny?
U części osób można zauważyć pewne czynniki związane z częstszym występowaniem napadów. Nie u każdego są one jednak takie same.
Przydatne może być obserwowanie związku między bólem a:
- snem,
- nieregularnym rytmem dnia,
- posiłkami,
- nawodnieniem,
- stresem,
- cyklem miesiączkowym,
- aktywnością,
- przyjmowanymi lekami.
Zamiast próbować eliminować przypadkowo dużą liczbę potencjalnych „wyzwalaczy”, warto obserwować własny schemat napadów.
Pomocny może być dzienniczek migreny, w którym zapisuje się między innymi datę napadu, jego czas trwania, nasilenie bólu, dodatkowe objawy oraz zastosowane leczenie.
Jak wygląda leczenie migreny?
Leczenie powinno być dopasowane do rodzaju i częstości napadów, objawów towarzyszących, chorób współistniejących oraz dotychczasowej odpowiedzi na terapię.
Można wyróżnić dwa podstawowe kierunki:
Leczenie doraźne napadu migreny
Jego celem jest ograniczenie bólu i innych objawów już rozpoczętego napadu.
W zależności od sytuacji klinicznej stosuje się między innymi odpowiednio dobrane leki przeciwbólowe lub przeciwzapalne, leki działające swoiście na migrenę, w tym u wybranych pacjentów tryptany, oraz leczenie objawów takich jak nudności.
Dobór konkretnego preparatu powinien uwzględniać przeciwwskazania, inne stosowane leki oraz choroby pacjenta. Aktualne rekomendacje International Headache Society dotyczące farmakologicznego leczenia ostrych napadów podkreślają indywidualizację terapii i dobór strategii odpowiedniej dla danego pacjenta.
Więcej informacji znajdziesz w artykułach:
„Leki na migrenę – co stosuje się na ból migrenowy?”
„Tryptany na migrenę – jak działają i kiedy się je stosuje?”
Leczenie profilaktyczne migreny
Jeżeli napady są częste, szczególnie dokuczliwe lub leczenie doraźne nie zapewnia wystarczającej kontroli, lekarz może rozważyć leczenie mające zmniejszać częstość lub obciążenie napadami.
Nie jest to jednak terapia potrzebna każdej osobie z migreną. Decyzja zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta. International Headache Society opublikowało oddzielne rekomendacje dotyczące farmakologicznej profilaktyki migreny.
Więcej: „Profilaktyka migreny – kiedy rozważa się leczenie zapobiegające napadom?”
Tryptany i sumatryptan – kiedy są stosowane?
Tryptany to grupa leków przeznaczonych do doraźnego leczenia napadów migreny u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów.
Jedną z należących do tej grupy substancji jest sumatryptan.
Nie oznacza to jednak, że tryptan jest odpowiednim rozwiązaniem dla każdej osoby zgłaszającej silny ból głowy. Przed zastosowaniem leku należy uwzględnić między innymi rozpoznanie, wcześniejsze leczenie, choroby współistniejące, przeciwwskazania i stosowane jednocześnie leki.
Dlatego pierwszorazowy nietypowy ból głowy i kontynuacja znanego wcześniej leczenia rozpoznanej migreny to dwie zupełnie inne sytuacje kliniczne.
Szczegółowo omawiamy to w:
„Sumatryptan na migrenę – jak działa i kiedy jest stosowany?”
oraz
„Tryptany na migrenę – jak działają i kiedy się je stosuje?”
Co zrobić, jeśli lek na migrenę się skończył?
Jeśli migrena została wcześniej rozpoznana, a pacjent stosował już zalecone leczenie, jego kontynuacja może wymagać ponownej konsultacji lekarskiej.
Lekarz może zapytać między innymi:
- czy charakter napadów się zmienił,
- jak często występują bóle,
- czy lek był skuteczny,
- czy występowały działania niepożądane,
- jakie inne leki przyjmuje pacjent,
- czy pojawiły się nowe choroby lub przeciwwskazania,
- czy występują nowe objawy neurologiczne.
Samo wcześniejsze stosowanie określonego preparatu nie oznacza automatycznie, że recepta powinna zostać wystawiona ponownie. O kontynuacji leczenia decyduje lekarz po ocenie informacji medycznych.
Jeżeli Twój dotychczasowy lek się skończył, przeczytaj także „Skończył mi się lek na migrenę – co zrobić przy kontynuacji leczenia?”.
Konsultacja online w przypadku migreny
Konsultacja online może być przydatna szczególnie wtedy, gdy pacjent ma wcześniej rozpoznaną migrenę, zna charakter swoich napadów i chce omówić dotychczasowe leczenie lub jego kontynuację.
Podczas konsultacji lekarz ocenia przekazane informacje i decyduje o dalszym postępowaniu. Jeżeli istnieją wskazania i nie ma przeciwwskazań, może zdecydować o wystawieniu e-recepty. Wystawienie recepty nie jest jednak gwarantowane i zawsze zależy od oceny lekarza.
Jeśli potrzebujesz konsultacji dotyczącej migreny lub kontynuacji wcześniej stosowanego leczenia, możesz przejść do konsultacji lekarskiej online w KODERECEPTA.
Rozpocznij konsultację online →
Ważne
Jeżeli ból pojawił się nagle i jest wyjątkowo silny, towarzyszą mu nowe zaburzenia mowy, widzenia lub świadomości, niedowład, drgawki, sztywność karku albo inne objawy alarmowe, nie należy wybierać standardowej ścieżki kontynuacji recepty. Taka sytuacja może wymagać pilnej pomocy medycznej.
Migrena a antykoncepcja
Informacja o występowaniu migreny jest szczególnie istotna u osób stosujących antykoncepcję hormonalną.
Znaczenie ma przede wszystkim ustalenie, czy występuje migrena z aurą, czy bez aury, dlatego o napadach migrenowych oraz aurze należy poinformować lekarza dobierającego antykoncepcję.
Temat omawiamy szerzej w osobnym materiale:
„Migrena a antykoncepcja – co zmienia migrena z aurą?”
Czy częsta migrena wymaga konsultacji?
Warto omówić z lekarzem sytuację, gdy:
- napady stają się częstsze,
- są coraz trudniejsze do opanowania,
- dotychczasowe leczenie przestaje działać,
- konieczne jest bardzo częste przyjmowanie leków doraźnych,
- charakter bólu się zmienia,
- pojawiają się nowe objawy.
Przy bardzo częstych bólach znaczenie ma również ryzyko bólu głowy związanego z nadmiernym stosowaniem leków.
Migrena przewlekła ma określone kryteria diagnostyczne i nie oznacza po prostu „bardzo mocnej migreny”. ICHD-3 definiuje ją między innymi poprzez występowanie bólu głowy co najmniej 15 dni w miesiącu przez ponad 3 miesiące, przy spełnieniu dodatkowych kryteriów migrenowych.
Więcej: „Częste migreny – kiedy napady wymagają zmiany leczenia?”
Najczęstsze pytania o migrenę
Jak rozpoznać migrenę?
Migrena często powoduje umiarkowany lub silny, pulsujący ból głowy, któremu mogą towarzyszyć nudności oraz nadwrażliwość na światło i dźwięki. Objawy i przebieg mogą jednak różnić się między pacjentami. Rozpoznanie powinno uwzględniać cały obraz kliniczny.
Ile może trwać migrena?
Typowy nieleczony lub nieskutecznie leczony napad migreny bez aury u osoby dorosłej może trwać około 4–72 godzin.
Czy migrena zawsze boli po jednej stronie?
Nie. Jednostronny ból jest charakterystyczny dla migreny, ale nie występuje podczas każdego napadu ani u każdej osoby.
Czy migrena może powodować nudności?
Tak. Nudności, a czasem również wymioty, należą do charakterystycznych objawów towarzyszących migrenie.
Czy migrena może wystąpić bez aury?
Tak. Migrena bez aury stanowi odrębną postać migreny i aura nie jest konieczna do rozpoznania choroby.
Czy można dostać receptę na lek na migrenę online?
W ramach konsultacji online lekarz może ocenić stan pacjenta, dotychczasowy przebieg choroby oraz stosowane leczenie. Jeżeli istnieją wskazania medyczne i nie ma przeciwwskazań, lekarz może zdecydować o wystawieniu e-recepty. Sama konsultacja nie gwarantuje wystawienia recepty.
Kiedy ból głowy wymaga pilnej pomocy?
Szczególną ostrożność należy zachować przy nagłym, wyjątkowo silnym bólu oraz nowych objawach neurologicznych, takich jak zaburzenia mowy lub świadomości, drgawki, zaburzenia widzenia czy niedowład.
Migrena – podsumowanie
Migrena jest nawracającym zaburzeniem neurologicznym, którego obraz może znacząco różnić się między pacjentami. Typowy napad może obejmować pulsujący, silny ból głowy, nudności oraz nadwrażliwość na światło i dźwięki. U części osób pojawia się również aura.
Skuteczne leczenie migreny wymaga rozróżnienia leczenia doraźnego od profilaktycznego oraz dobrania terapii do konkretnego pacjenta.
Równie ważne jest jednak rozpoznanie sytuacji, która nie wygląda jak typowy napad migreny. Nowy, nagły lub zupełnie nietypowy ból albo pojawienie się nowych objawów neurologicznych może wymagać pilnej diagnostyki.
Jeżeli masz wcześniej rozpoznaną migrenę i chcesz skonsultować dotychczasowe leczenie lub jego kontynuację, możesz skorzystać z konsultacji online.
Przejdź do konsultacji lekarskiej online →
Źródła
International Headache Society – International Classification of Headache Disorders, 3rd edition.
International Headache Society – Global Practice Recommendations for the Acute Pharmacological Treatment of Migraine.
International Headache Society – Global Practice Recommendations for Preventive Pharmacological Treatment of Migraine.
World Health Organization – Migraine and other headache disorders.
NHS – Migraine oraz informacje dotyczące objawów alarmowych przy bólu głowy.
Jakie grupy leków wykorzystuje się w leczeniu migreny?
Farmakoterapia migreny obejmuje kilka odmiennych grup leków, dobieranych zależnie od rodzaju napadów, ich częstości, chorób współistniejących i wcześniejszej odpowiedzi na leczenie.
- leki przeciwbólowe i niesteroidowe leki przeciwzapalne – stosowane u części pacjentów w leczeniu ostrych napadów,
- tryptany – swoiste leki przeciwmigrenowe przeznaczone do leczenia napadu u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów,
- leki przeciwwymiotne – mogą być elementem postępowania, gdy napadowi towarzyszą nasilone nudności lub wymioty,
- terapie ukierunkowane na szlak CGRP – wykorzystywane w wybranych sytuacjach w leczeniu lub profilaktyce migreny,
- leki profilaktyczne z innych grup – rozważane przy częstych lub bardzo obciążających napadach.
Nie ma jednego leku odpowiedniego dla wszystkich osób z migreną. Dobór konkretnego preparatu powinien wynikać z oceny medycznej; dostępność i wskazania poszczególnych produktów mogą się zmieniać.
Weryfikacja merytoryczna: lekarz.
